Inleiding

Per 1 juli 2008 is de Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) vervangen door de nieuwe Wet ruimtelijke ordening (Wro). In de WRO werd in artikel 15, 17 en 19 respectievelijk de mogelijkheid geboden een binnenplanse vrijstelling, tijdelijke vrijstelling en buitenplanse vrijstelling. Bij artikel 19 WRO was er sprake van een onderverdeling in de verschillende leden van het artikel. In lid 3 van artikel 19 WRO wordt de mogelijkheid geschapen om voor gevallen, zoals genoemd in artikel 20 BRO, vrijstelling te verlenen. In de nieuwe Wro zijn een aantal (kruimel) gevallen zoals beschreven in artikel 20 BRO terug te vinden onder de noemer ‘ontheffing’. In artikel 19 lid 2 betrof het gevallen welke niet onder de speerpunten van het provinciale beleid vallen. Artikel 19 lid 1 was voorbehouden aan de gevallen zoals genoemd in de speerpunten van beleid.

In de Wro is er geen mogelijkheid opgenomen tot het verlenen van vrijstelling van een bestemmingsplan te verlenen. In de Wro wordt gesproken van projectbesluiten;
Artikel 3.10 stelt het volgende:
De gemeenteraad kan ten behoeve van de verwezenlijking van een project van gemeentelijk belang een projectbesluit nemen.

Het projectbesluit biedt de mogelijkheid om de bestemmingsplan procedure gefaseerd te doorlopen. De gemeente kan het projectbesluit gebruiken als het bestemmingsplan een bepaalde ontwikkeling of een bepaald project niet toestaat en men een dergelijke activiteit toch mogelijk wil maken, zonder meteen het hele bestemmingsplan aan te passen. Voor ‘kruimelgevallen’ of tijdelijke wijzigingen blijft de mogelijkheid bestaan middels ontheffingen medewerking te verlenen aan een ontwikkeling.

Projectbesluit

De gemeenteraad is bevoegd, ter verwezenlijking van een project van gemeentelijk belang, een projectbesluit te nemen. Dit besluit dient te worden vergezeld van een goede ruimtelijke onderbouwing (GRO). De gemeenteraad kan deze bevoegdheid delegeren aan het college.

Bij de voorbereiding van het projectbesluit wordt overleg gepleegd met de besturen van de betrokken gemeente en waterschappen en met die diensten van de provincie en Rijk die betrokken zijn met de zorg van de ruimtelijke ordening of behartigd met de belangen welke in het geding zijn (artikel 3:6 Awb van overeenkomstige toepassing). De gemeenteraad is hiertoe het bevoegd gezag.

Zoals gesteld dient een projectbesluit te worden vergezeld van een GRO. Deze GRO behandeld de volgende punten:
a) Verantwoording van het projectbesluit;
b) Waterhuishouding;
c) Monumenten (indien geen MER noodzakelijk is);
d) Planologische uiteenzetting;
e) Meer specifiek waterhuishouding gericht op monumenten in de grond;
f) Milieu;
g) Beschrijving overleg en afweging van belangen;
h) Beschrijving overleg maatschappelijk instanties/ burgers;
i) Uitvoerbaarheid
Het projectbesluit bevat voorts een geometrische plaatsbepaling van het projectgebied en van de daarbinnen aangewezen fysieke resultaten of doeleinden. Tevens gaat het projectbesluit in op de vereiste van Wet geluidhinder.

Op de voorbereiding van een projectbesluit is de afdeling 3.4 Awb van toepassing. Op enkele kleine punten wordt echter afgeweken. Het ontwerpbesluit wordt, naast publicatie ex artikel 3:12 Awb, geplaatst in de Staatscourant en langs elektronische weg verzonden. Tevens dient het ontwerpbesluit met de daarbij behorende stukken te worden gezonden aan de diensten die zijn betrokken bij het te nemen besluit (Rijk, provincie, waterschapsbesturen en andere besturen met een belang). Voorts wordt melding gemaakt aan diegene die in de kadastrale registratie staat vermeld als zijnde eigenaar van het in het ontwerpbesluit begrepen gronden. In afwijking van de Awb kan een ieder zienswijzen kenbaar maken bij de gemeenteraad. De gemeenteraad beslist binnen 12 weken na de termijn van de ter inzage legging.

Het projectbesluit wordt langs elektronische weg vastgelegd. Zo wordt het ook vastgesteld. Tevens dient gelijktijdig een volledige verbeelding op papier worden vastgesteld. Indien de digitale versie afwijkt van de papieren vorm is de digitale versie beslissend. Het vereiste van digitale versie treedt in werking per 1 juli 2009.

Indien door de Gedeputeerde Staten (GS) of de inspecteur een zienswijze is ingediend en deze niet volledig is overgenomen dan vindt bekendmaking plaats binnen zes weken na vaststelling. Dit geldt tevens indien de gemeenteraad wijzigingen aanbrengt in het ontwerp. In genoemde gevallen dat zend het college na vaststelling onverwijld een afschrift van het raadsbesluit aan de GS en/of de inspecteur.

Indien het Rijk of de provincie gebruik wil maken van haar aanwijzingsbevoegdheid dan wordt het besluit tot vaststelling van het projectbesluit, met uitsluiting van het onderdeel waarop het aanwijzingsbesluit ziet, samen met het aanwijzingsbesluit bekend gemaakt. Het besluit treedt in werking één dag na afloop van de beroepstermijn.

Artikel 3.8, tweede lid Wro is van overeenkomstige toepassing op de procedure van het projectbesluit. In het hoofdstuk “Het Bestemmingsplan” is al uitgebreid ingegaan op het overleg, de ter inzage legging en reactie aanwijzing. Dit zal, indien in overeenstemming, in dit hoofdstuk niet nogmaals worden besproken.

Ter inzage legging

Zoals ook wordt beschreven in het hoofdstuk “Het bestemmingsplan” wordt het projectbesluit ter inzage gelegd. De stukken die ter inzage worden gelegd zijn het ontwerp-projectbesluit, inclusief ruimtelijke onderbouwing met de daarop betrekking hebbende stukken, die redelijkerwijs nodig zijn voor een beoordeling van het ontwerp (art 3.11 Awb).

Alle voornoemde stukken dienen gelijktijdig ter inzage te worden gelegd en digitaal beschikbaar te worden gesteld. Deze stukken kunnen eventueel worden aangevuld met nieuwe relevante stukken en gegevens conform artikel 3:14 Awb. Voor vertrouwelijke stukken geldt de regeling zoals opgenomen in artikel 3.11 lid 2 Awb in samenhang met artikel 10 Wet openbaarheid bestuur.

Bij de samenloop van een projectbesluit en een aanvraag om een bouwvergunning wordt de beslissing omtrent de aanvraag om een bouwvergunning voorbereid overeenkomstig afdeling 3.4 Awb.

(Hoger) Beroep

Tegen de vaststelling van het projectbesluit door de gemeenteraad (of het college van burgemeester en wethouders indien door de raad gedelegeerd) kan beroep worden ingesteld bij de rechtbank (tegen een reactieve aanwijzing kan direct beroep worden ingesteld bij de Afdeling Bestuursrechtspraak Raad van State). Bij het instellen van beroep zijn de algemene bepalingen ten aanzien van beroep op overheidsbesluiten van de Awb van toepassing.

Belanghebbenden kunnen tegen de uitspraak van de rechtbank hoger beroep instellen bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

Vastlegging in het bestemmingsplan

Het college legt binnen één jaar een ontwerp bestemmingsplan ter inzage waarbij het projectbesluit is opgenomen. Van deze termijn kan worden afgeweken indien:
a) aannemelijk is dat inpassing in het kader van een reguliere bestemmingsplanwijziging zal plaatsvinden (maximaal twee jaar verlenging); of
b) aannemelijk is dat inpassing van het project zal plaatsvinden tezamen met andere projecten (maximaal verlenging met vier jaar).
De invoeringswet Wro stelt dat de vertaling van een projectbesluit ook mag plaatsvinden door vaststelling van een beheersverordening.

Leges

Leges kunnen pas worden verhaald indien het projectbesluit is opgenomen in een vastgesteld bestemmingsplan. Leges kunnen niet meer worden geïnd indien niet binnen zes maanden na de genoemde termijnen in artikel 3.13 Wro een bestemmingsplan is vastgesteld.

Uitsluiten van een Projectbesluitprocedure

Interessante vraag is of het voeren van een projectbesluit door de gemeente categorisch kan worden uitgesloten. Dit om dubbel werk te voorkomen bij het vertalen van een projectbesluit in een nieuw bestemmingsplan.

Een mogelijke weigering voor het voeren van een projectbesluit dient te worden gegrond op planologische motieven. Een weigering tot het voeren van een projectbesluit op basis van administratief-organisatorische motieven is dan ook niet toegestaan. Aan het weigeren van een projectbesluit dient tenminste een deugdelijke planologische argumentatie aan ten grondslag worden gelegd, administratief-organisatorische zijn daarbij van ondergeschikte aard.

Ontheffingen

Binnenplanse ontheffing

In artikel 3.6 is het mogelijk gemaakt om in een bestemmingsplan ontheffing te verlenen van de in het plan aangegeven regels. Bevoegdheid hiertoe ligt bij het college. Deze bevoegdheid kan er nooit toe leiden dat de bestemming wordt gewijzigd. De procedure voor het verlenen van binnenplanse ontheffingen moet geregeld zijn in het bestemmingsplan. Zo niet, dan gelden de termijnen van de Awb ten aanzien van het afdoen van aanvragen.

Tijdelijke ontheffing

In artikel 3.22 van de Wet wordt het mogelijk gemaakt voor het college om met het oog op de voorziening in een tijdelijke behoefte ontheffing van het bestemmingsplan te verlenen. Deze termijn kan maximaal 5 jaren duren en hieraan mogen voorschriften worden verbonden. In tegenstelling tot de WRO kan de termijn niet verlengd worden. Wel kan worden verlengd als een vrijstelling is verleend voor een periode van drie jaar. De tijdelijke ontheffing kan dan worden verlengd met twee jaar tot ten hoogste vijf jaar. Na de periode van vijf jaar is het niet meer mogelijk om een tijdelijke ontheffing te verlenen.

Buitenplanse vrijstelling

In de nieuwe Bro is, ten aanzien van de daarin genoemde gevallen, de mogelijkheid geschapen te volstaan met een ontheffing van het bestemmingsplan ex artikel 3.23 Wro. Dit betreffen de zogenaamde kruimelgevallen (zie bijgevoegde lijst). De bevoegdheid tot het verlenen van de ontheffing ligt bij het college.

Voor projecten die niet onder de genoemde gevallen van de Bro vallen dient een projectbesluit te worden opgestart ex artikel 3.10 Wro. Bevoegd gezag betreft de gemeenteraad. De gemeenteraad kan echter op grond van artikel 3.10 lid 4 de bevoegdheid delegeren aan het college.

Procedure ontheffingen ex artikel 3.22 en 3.23

Voor de ontheffingen ex artikel 3.22 en 3.23 geldt de procedure zoals omschreven in artikel 3.24 Wro. Het college dient binnen vier weken na ontvangst van de aanvraag te beslissen of voor een ontheffing de benodigde procedure zal worden opgestart, zoals omschreven in het derde lid van artikel 3.24 Wro. Dit is een termijn van orde waartegen rechtsmiddelen openstaan tegen het uitblijven van een tijdige beslissing op de aanvraag.

Het derde lid verklaart de uniforme openbare voorbereidingsprocedure (uov) van de Algemene wet van bestuursrecht (Awb) van toepassing . Van de kennisgeving en ontwerpbesluit wordt ook elektronisch kennis gegeven. Zienswijzen kunnen alleen worden ingediend door belanghebbenden.

Na de ter inzage termijn van zes weken dient het college binnen vier weken te beslissen over de ontheffing, ook bij zienswijzen. Ook dit is weer een termijn van orde waartegen rechtsmiddelen openstaan door belanghebbenden. De ontheffing treedt in werking met ingang van de zevende week na de dag waarop zij is bekend gemaakt. Dit is analoog aan bijvoorbeeld de aanlegvergunning. Als er hangende een ingesteld beroep een voorlopige voorziening is verzocht, wordt de inwerkingtreding van het besluit opgeschort tot het moment waarop door de rechter op het verzoek om voorlopige voorziening is beslist.

Overdraagbaarheid van ontheffingen

Voor genoemde ontheffingen zijn in de Wro expliciet regels opgenomen omtrent hun overdraagbaarheid. Deze zijn uiteindelijk neergelegd in het Besluit ruimtelijke ordening. Artikel 3.4.1 Bro (binnenplanse ontheffing) en artikel 4.2.1. Bro (buitenplanse ontheffing) stellen dat de ontheffingen overdraagbaar zijn, maar in het geval van de buitenplanse ontheffing wordt hieraan toegevoegd “voorzover een wettelijke regeling zich niet tegen de overdraagbaarheid verzet”. Ter uitwerking van een dergelijke overdracht is bepaald dat het college de ontheffing kan overschrijven op de naam van de rechtsverkrijgende door middel van een aanvraag van diegene op wiens naam de ontheffing is gesteld of op aanvraag van zijn rechtsverkrijgende. Op de afhandeling van een dergelijke aanvraag is de Awb van toepassing.

Deze nieuwe regelgeving sluit aan bij de reeds bestaande regelgeving voor de overdraagbaarheid van een bouwvergunning op basis van de Bouwverordening. Hierin is bepaald dat na een daartoe strekkend verzoek van één van beide partijen, B&W de tenaamstelling van de vergunning wordt gewijzigd waardoor de vergunning gaat gelden voor de rechtsverkrijgende.

bijgewerkt: Jelger Moraal op 3 november 2008

8.2 - 5 votes